Minimale voetafdruk 

Op het verlanglijstje van de Brede School in Beesd stond eigenlijk maar één ding: de ecologische voetafdruk van het pand zo klein mogelijk maken. Maar zelfs met een enkele prioriteit, krijg je bij (ver)nieuwbouw of renovatie met veel verschillende afwegingen te maken. Want verkleinen van de voetafdruk is een ambitie die vrijwel alle fasen en facetten van de bouw raakt. Als je (bijna) alles afweegt, wat zijn dan de verstandigste keuzes?  

Op 16 april 2026 kwamen de deelnemers van leerlab 2 bij elkaar in de recentelijk opgeleverde Brede School in Beesd. Leerlab 2 bestaat uit 15 renovatieprojecten. Met de focus op innovatie* werken zij samen aan de ontwikkeling van uniforme processen en procedures, een generiek programma van eisen en de integratie van biobased en natuurinclusieve bouwprincipes. Laatstgenoemde was aanleiding voor een bijeenkomst juist bij deze school. 

Zeven innovaties 

Allereerst was het podium voor zeven vernieuwende ondernemers, die hun duurzame innovatie mochten pitchen voor een volle zaal. Baanbrekende isolatiematerialen, wanden, vloeren, deuren en zelfs een hotel voor lieveheersbeestjes kwam voorbij. Gezond, ademend, hitte-werend, geluidsisolerend, vochtregulerend, biologisch, natuurinclusief en circulair. Alles ter inspiratie. Een terugnamegarantie blijkt deelnemers over de streep te kunnen trekken om een bepaalde innovatie te overwegen. Hetzelfde geldt voor een kwaliteitscontrole na oplevering. Als deelnemers iets missen in het aanbod van marktpartijen, kunnen ze dit in hun uitvraag meenemen. Zo geven ze met hun vraag sturing aan de markt en ook dat is onderdeel van dit leerlab. 

Boerenverstand 

Vervolgens worden de deelnemers uitgenodigd een kijkje te nemen in de splinternieuwe, zoveel mogelijk biobased en circulair gebouwde school. Peter Brons, projectleider vastgoed bij de gemeente West-Betuwe: ‘Beesd is een fruitgemeente. Hier zetten we niet alleen onze expertise in, we gebruiken ook gewoon ons boerenverstand. Gedurende het proces hebben we ons bij belangrijke keuzemomenten steeds afgevraagd wat in deze situatie de verstandigste keuze was. Dat betekent dat je soms uitkomt op biobased, terwijl in een ander geval recyclebaar beter uitpakt of meer effect heeft. Het gaat tenslotte om het totaalplaatje en niet om een enkel onderdeel.’ 

Altijd goed 

Naast situatie-afhankelijke afwegingen, zijn enkele maatregelen in -vrijwel- ieder gebouw een goed idee. De Brede School heeft gekozen voor houtbouw. Die keuze was snel gemaakt, aangezien de CO₂-voetafdruk van beton en staal een stuk hoger ligt. Er was geen twijfel over zonnepanelen, sedumdaken en een waterbuffering op het dak. Ook zijn in het gebouw onderdelen van het oude pand verwerkt. Houten balken uit de fietsenstalling zijn benut voor de corridor en de houten wandbekleding. En mocht uitbreiding van het pand in de toekomst nodig zijn, dan zijn funderingspalen voor eventuele uitbreiding al in de grond aangebracht. Het is een prachtig pand geworden. Want wat mooi en schoon is, daar gaan mensen zuiniger mee om! 

Tijdens de volgende sessie van leerlab 2 onderzoeken de deelnemers op welke componenten en innovaties zij in hun Programma van Eisen willen focussen.  

Tip: Innoveren? Het is slim om ook van achter naar voren te denken. Stel dat je bijvoorbeeld natuurinclusief gaat bouwen, wat moet het onderwijzend personeel hier dan over weten? Of hoe moet de school (lees (gebouw)beheerder/conciërge) het onderhoud oppakken? Dat is vast anders dan vóór de innovatie.